Haarlem, 10 september 2025

Een bijzondere verschijning vandaag op de Botermarkt, naast alle kraampjes van de markt staat een knalgroene caravan. Niet een verdwaalde vakantieganger, maar een Escape Caravan. In deze mobiele escaperoom ervaar je hoe het is om laaggeletterd te zijn. Vanmorgen gingen de directeur van de Bibliotheek Zuid-Kennemerland Roxane van Acker en wethouder Bas van Leeuwen als eersten de uitdaging aan. De druk was groot, want speciaal voor dit moment was ook Hanneke Propitius aanwezig, directeur van Stichting Lezen en Schrijven.

Bewustwording door beleving

De Escape Caravan daagt je uit om puzzels op te lossen met beperkte informatie. Juist dat laat zien hoe frustrerend het dagelijks leven is voor mensen die moeite hebben met lezen of schrijven. “We zaten lekker te puzzelen, maar met slechts 40 procent van de informatie,” vertelde wethouder Van Leeuwen na afloop. “Je kan blijven proberen, maar het lukt niet. Dat is precies het gevoel dat veel mensen dagelijks ervaren.'

Schaamte, stress en signalen

In Nederland hebben zo’n 3 miljoen volwassenen moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Toch wordt het probleem vaak niet herkend, ook niet door de omgeving. “Er zit veel schaamte omheen,” aldus Hanneke Propitius. “Mensen verbergen het goed. Ze hebben trucjes geleerd waardoor het lijkt of ze het wel kunnen. Naast schaamte is er vaak stress bij deze mensen.” Dat is lastig uit te leggen vertelt ze, maar door de Escape Caravan in te stappen ervaar je dat juist zélf.

Bas van Leeuwen benadrukte het belang van oplettendheid in de samenleving: “Iedereen kan iets doen. Of je nou aan de balie bij de gemeente werkt of bij de bibliotheek, kijk goed: wat zie je, en hoe kan je helpen?” Dat besef hebben de gemeente, de Bibliotheek en andere partnerorganisaties goed scherp en helpen waar mogelijk. “Dit is precies waarom wij als gemeente ook naar scholen en instellingen toe gaan, zodat het makkelijker is om vragen te stellen,” voegt de wethouder toe.  

De bibliotheek als sleutelpartner

De Bibliotheek Zuid-Kennemerland werkt met veel partners samen om basisvaardigheden te versterken, onder andere via het Taalhuis. Van Acker: “De Bibliotheek is een plek waar we proberen te voorkomen dat mensen vastlopen. Met BoekStart, Bieb op School en activiteiten voor volwassenen zorgen we ervoor dat iedereen kan blijven meedoen.” Het doel van Stichting Lezen en Schrijven is vooral de schaamte wegnemen. “Door het normaal te maken, bereik je deze mensen,” vertelt Propitius. Ook Roxane van Acker herkende het gevoel van frustratie: “Ik merkte dat ik geneigd was om het zelf op te lossen. Geen hulp vragen. Maar dat is precies het punt: het vraagt lef om toe te geven dat iets lastig is. En dat moeten wij als samenleving veel makkelijker maken.”  

Over de Escape Caravan

De Escape Caravan reist het land door en is speciaal ontwikkeld om bewustwording te creëren rond laaggeletterdheid. Teun, begeleider van de caravan, vertelt: “Veel bezoekers voelen frustratie. En dat is goed, want je moet die drempel over om te begrijpen wat het betekent. De eerste reacties zijn zelden vrolijk, maar altijd leerzaam. Achteraf is de reactie vaak heel begripvol.”